Zabytki w Ustce

Willa Conrada Westphala (Willa Red)

Willa Conrada Westphala (Willa Red)
Willa Conrada Westphala (Willa Red)

Ciąg ulicy Żeromskiego zamyka od północy, we wschodniej pierzei, potężny gmach (nr 1) tzw. willi Conrada Westphala, jednego z rodziny słupskich businessmanów, posiadających także działki w Ustce. Budowlę trudno jednak nazwać willą; gabarytami, a także wystrojem elewacji przypomina raczej miejską bogatą kamienicę, choć najpierw stała samotnie na granicy plaży; od południa jej rozległy ogród ogranicza ob. ul. Chopina (d. Parkstrasse), przez którą sąsiadowała z parcelą felczera Vanselowa. Założona na planie zbliżonym do kwadratu (utworzonym z dwóch przystających prostokątów, spiętych od wschodu owalem rzutu wieży) ma dwie dwukondygnacjowe partie, od zachodu, w fasadzie, wyróżniające się tylko wysokością czteropołaciowych dachów, zakończonych tarasami widokowymi. Obie partie budynku spina, częściowo wtopiona we wschodnią elewację, cylindryczna wieża, przepruta łukowymi oknami, zakończona spiczastym – co ciekawe – nie stożkowym, lecz ostrosłupowym dachem. Wejście do baszty od północy poprzedza rodzaj portyku, otwartego dwoma łukami i zakończonego balkonem. Północną, węższą elewacjęożywia niewielki, centralny wykusz w górnej kondygnacji, wsparty na dekoracyjnych konsolach (ornament zwijany z cekinami) i zakończony daszkiem. Od zachodu, w trójosiowej fasadzie, poprzedzone murowaną balustradą schody prowadzą do głównego wejścia na osi budynku.

Willa Conrada Westphala (Willa Red)
Willa Conrada Westphala (Willa Red)

Efekt dekoracyjny stanowi już sam kontrast ceglanych murów i tynkowych elementów: boniowanego cokołu, naroży, opasek okiennych, trzonu wieży i nadwieszenia, wydatnych gzymsów między kondygnacjami i w zwieńczeniu. Ponadto elewacja południowa i fasada otrzymały bogatszą oprawę okien: profilowane obramienia z uszakami i kartuszami w dolnej kondygnacji a w górnej z trójkątnymi naczółkami; także zróżnicowane są podokienniki wsparte na wolutowych konsolach, na parterze podkreślone środkowymi tarczkami. Charakterystycznym akcentem dachu są eleganckie miedziane lukarny oraz balustrady tarasów widokowych wieńczących na różnych wysokościach obie części budynku, czy oryginalny kwiaton wieńczący szczyt .

We wschodniej części parceli zbudowano stajnię z jedną kondygnacją i niskim, mezzaninowym piętrem. Wystrój elewacji koresponduje z budynkiem mieszkalnym, choć jest nieco skromniejszy. Za to w krótszej elewacji północnej o przeznaczeniu budynku mówią pełnoplastyczne rzeźby w formie końskich łbów, umieszczone w owalnych medalionach między oknami mezzanina. W elewacji zachodniej, nad łukiem dawnych wrót w bocznej osi, umieszczono datę „1886”. Taka widnieje bowiem na belce stropowej w głównym budynku, także sygnowanej nazwiskiem budowniczego dachu: Otto Raabe; można ją zatem uznać za czas ukończenia budowy.

Główny ciąg komunikacyjny stanowi kręta klatka schodowa w wieży, do której prowadzi środkowy korytarz, poprzedzony od zachodu przedsionkiem. Ceglane, nietynkowane ściany baszty kontrastują z betonowymi stopniami; zachowała się także gięta, drewniana poręcz. Spośród innych wnętrz warto wymienić np. pokój w I. kondygnacji, z balkonem od wschodu wieńczącym wspomniany portyk, czy pomieszczenie w szczycie wieży, z drewnianą konstrukcją ścian i stropów. Sufity w pokojach, zakończone wyokrąglonymi fasetami, ozdobiono częściowo zrekonstruowaną, delikatną sztukaterią.

Tuż po wojnie w 1945 roku obiekt zajęła Izba Przemysłowo Handlowa, ale także mieszkania, m.in. członka Zarządu Miejskiego, wiceburmistrza Leona Kotarskiego, któremu odmówiono willi przy ul. Mickiewicza 4 (ob. nr 6) ale przyznano nie gorsze chyba lokum w dawnym „apartamentowcu” Westphala. Później budynek był użytkowany przez Fundusz Wczasów Pracowniczych, a wnętrza uległy znacznym przekształceniom. Po zmianie właściciela w 1994 roku, ze starannością przywrócono mu dawną dyspozycję i wystrój, w miarę możliwości, wynikających ze zmienionej funkcji byłej siedziby przedsiębiorcy. Obecnie Willa Red jest jednym z luksusowych usteckich hoteli; także wnętrze stajni, o zachowanej drewnianej konstrukcji, zaadaptowano dla celów hotelowych. Dawną świetność przywrócono też otoczeniu willi, wraz z drzewostanem i zachowanym ogrodzeniem posesji.

Tekst: Elżbieta Kal, „Ustka dawno, dawniej i dziś”, Wydawca: Lokalna Organizacja Turystyczna „Ustka i Ziemia Słupska”, Ustka, 2014

Zobacz willę z lotu ptaka:

Comments are closed.